ایران در دوران قبل از تاریخ

سرزمین باستانی ایران که درمحدوده ای از شمال به دریای خزر و از جنوب به خلیج فارس و دریای عمان واز غرب به سرزمین باستانی بین النهرین و از شرق تا جلگه سند قرارداشت ، تمدنهای کهنی را در دل خود جای داده است

وسعت این سرزمین و ارتباطهای متفاوت و قابل توجه آن این امکان را داده است که این منطقه وسیع ، نمایانگر تاریخ و فرهنگ ملل مختلفی باشد .

در دوران پیش از تاریخ ادوار باستانی شاهد تمدنهایی مانند ایلام در جنوب غرب و نیز تمدن لرستان غرب ایران هستیم.

در مرکز ایران نیز اماکن باستانی مانند مارلیک کاشان و املش مازندران به جای مانده است که خود ، صرفنظر از جنبه هنری ، از لحاظ تاریخ ایران هم حائز اهمیت است .

 مراکز تاریخی مانند ناحیه حسنلو در درهء سولدوز آذربایجان و زیویه در شرق سقز کردستان هر یک مرکز تمدنها و نشانگر اقوام و قبایلی بودند که سالهای طولانی در منطقه زندگی کردند وشالوده تمدن و فرهنگهای بعدی آن ناحیه و سرزمین کهن ایران را ریخته اند

گاه برخی از این تمدنهای موجود در فلات ایران ،به طور همزمان وجود داشته اند و به لحاظ قدمت بر دیگری برتری ندارند . اما همواره مسائل دیگر مانند ارزش و اعتبار آثار هنری تمدنی را بر دیگری رجحان می بخشد

به عنوان مثال می توان محلهای باستانی و تاریخی قلعه شوش و منطقه علی کش در منطقه شوش واقع در جنوب را نام برد که همزمان با تپه سراب نزدیک کرمانشاه و غار هوته نزدیک بوشهر و یا تپه حاجی فیروز در جنوب ارومیه نزدیک شش هزار سال قدمت دارد

همه این تمدنها در واقع نمایانگر تاریخ پیش از تاریخ ایران هستند روح الله پورطالب / پان شوشیسم  (۱)

1 - شوش بهشت شهرهای ایلام ، عباس قدیانی ، فرهنگ مکتوب ،1381، ص 13