شوش در ادوار تاریخ

بنا بر اکتشافات علمی ثابت شده است که شوش بواسطه موقعیت خاص کشاورزی و اقتصادی و ثروت وآبادی خیره کننده اش زمانی در شمار بزرگترین شهرهای عیلام بوده. مجسمه های ارباب انواع خاص به خود داشته است و همواره وفور نعمت آبادی آن مطمح نظر مهاجمین بیگانه و ملل قدیم به خصوص قوم «آسور» بوده است . روی همین اصل در سال 645 ق . م .آسوریانی پال آشور که پی بهانه و جنگ علیه عیلام بر آمده بود بت معروف رب النوع شهر «ارخ» را از «خوم بان کلداش » پادشاه عیلام خواست و چون مجسمه مزبور بیش ازبیش از 1635سال در شوش نگهداری شده بود وی نمی توانست به این آسانی آن را به دشمن مسترد داردمگر آنکه از تخت و تاج عیلام چشم بپوشد.زیرا مقام سلطنت عیلام وحفاظت از رب النوع «ارخ» هر دو بهم پیوستگی داشت از این رو جواب رد به خواسته «آسوربانی پال » داد و در نتیجه آشوریان وارد شوش شوند و شهرراغارت و مردم را به قتل رساندند و جواهرات و مجسمه های خدایان و رب النوع( ارخ ) را به نینوا پایتخت دولت آسور منتقل کرده از آنان گرفتند و«خوم بان کلداش» پادشاه عیلام و تاماریتو پادشاه سابق ان را وادار نمودند تا هر دو ارابه اش را تا معبد « آسور» و «ایشتار» خدایان آسور بکشند . نام شوش چندین قرن از صفحه گیتی محو شد تا آنکه داریوش بزرگ پادشاه هخامنشی به سال 521 ق.م. ضمن مسافرت به بابل ،از این محل عبور کرد و شهری جدید را بنیان نهاد و در آن قصرها و عمارات زیاد یساخت وآنگاه دستور داد تا برج و باروی این شهر را ب دیوارهای قطور و بلندی بسازند و در پای دیوار خندقی عمیق حفرنمودند تا آب رودخانه «شائور» از آن بگذرد .

شوش پایتخت جهان که آن روزبا چهار رودخانه به دریا متصل می شد بدین صورت مقر شاهان،شاهزادگان ،سفرا ،هنرمندان و دیگر دانشمندانی شد که به آنجا می آمدند.

آنچه مسلم است شوش در ان زمان از هرحیث مرکزیت داشته است و به همین جهت هم در زمان هخامنشیان این شهر از نضر اقتصادی و سیاسی از سه پایتخت دیگر آن روز یعنی اکباتان ، تخت جمشید ، وبابل به مراتب با اهمیت تربوده است . زیرا شهر شوش بواسطه چهار رودخانه کرخه ،شائور ، آبدیز وکارون در زمان قدیم به دریای آزاد متصل می شد . شوش از راه های زمینی نیز به اقصی نقاط امپراتوری وصل می شده است که راه مشهور شوش تا شهر «افس» اخرین نقطه اباد اسیای صغیر می رسیده است . این راه از روی دجله می گذشته و طول ان بالغ بر 2683 کیلومتر می شده است .(1)

کار ساختمان کاخهای شوش در مدت حمله نیروهای ایران به کشور یونان که به فرماندهی خود داریوش آغاز شده بود تمام شد و در پایان این جنگها داریوش به شوش بازگشت و در کاخ جدید خود ساکن شد ودر مدت سه سال مقدمات جنگ مهم جدیدی را علیه یونان تهیه کرد ولی وی پس از32سال سلطنت از دنیا رفت کاخ داریوش که در قرن پنجم ق.م. یعنی حدود سال 440 قبل ازمیلاد در دوران اردشیراول اتش گرفت و سوخت در دوران اردشیر دوم مجددا تعمیر و بنا شد و بالاخره در حدود سال 323 ق.م. به دست اسکندر افتاد(2)

1-شوش بهشت شهرهای عیلام ، عباس قدیانی ،صفحات 37تا40

در ادامه مطلب دوره سلوکی ویونانی شدن شوش نگاهی دارم